Bilimkurguda Yapay Zeka: Aşk Algoritması

bilimkurguda yapay zeka aşk algoritması 

Aşkın matematiksel bir formülü var mı? Varsa herkes için geçerli mi? Yıllardır birlikte olan çiftler neden birbirine benzer? Yapay zeka aşık olabilir mi? Yapay zekaya aşık olunabilir mi? Bir algoritma aşkı anlayabilir mi?

Aşk Algoritması, Kapak

Bilimkurgu yazarı Murat Kaya Beşiroğlu 2018 yılında yayımladığı ikinci kitabı Aşk Algoritması’nda, hayalindeki fikri gerçekleştirmek üzere kendi şirketini kurmak isteyen genç bir mühendisin gözünden, insanlığın yıllardır üzerine düşündüğü, daha uzun süre de düşünmeye devam edecek gibi göründüğü temel soruları mizahi bir dille ele alıyor.

Özel bir bankadaki 20 yılı aşkın kariyerini Müşteri Analitiği Birim Müdür’ü olarak sonlandırmış, hali hazırda yayımlanmış beş kitabı ve Türkçe ve İngilizce dillerinde birçok öyküsü bulunan Beşiroğlu, 2011 yılında Türkiye Bilişim Derneği’nin düzenlediği Bilimkurgu Öykü Yarışması’nda “Anlam Satan Android” adlı öyküsüyle üçüncülük ödülünü almış.

Çalışma hayatında yaptığı veri analizi, tahminleme, vb işlerde makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin yaygınlaşmasıyla, teknolojiye olan merakı birleşerek yapay zeka konusunda da yazmaya başlamış.

2016 yılında çıkan ilk kitabı, yapay zekalı varlıkların haklarını savunan bir elit androidi anlatan Ogox’un ardından ikinci kitabı Aşk Algoritması’nı yayımlanmış.

2019 yılındaysa kaybolan bir sanatçının peşine düşen bir dedektifi anlatan Rüya Sanatçısı, altı bilimkurgu öyküsünden oluşan “Schrödinger’in Papağanı” ve yirmi sekiz öyküsünün toplandığı “Dördüncü Dünya” kitapları yayımlanmış.

Yapay zeka nedir, nerelerde kullanılabilir gibi konularda, roman okumanın rahatlığında temel bir yaklaşım kazandıran Aşk Algoritması, yeni bir teknoloji şirketi kurarken geçilen aşamaları ve karşılaşılan zorlukları göstermesi bakımından da günümüz start-up dünyasına ışık tutuyor.

Kitabın kahramanı Samet, yapay zekalı sistemler ve makine öğrenmesi üzerine kurumsal bir şirkette çalışırken herkesin aradığı aşkı bulmasını sağlayacak dijital bir çöpçatanlık platformu kurma fikrini hayata geçirmek için işinden ayrılır.

Hayatında hiç aşık olmamış 29 yaşında bir mühendis olarak bir insanın bir insana aşık olduğunun nasıl anlaşılabileceğini, aşkın dinamiklerinin neler olduğunu düşünürken sırrın insanların yüzünde saklı olduğunu keşfeder.

Görüştüğü bir melek yatırımcı prototip oluşturmasını ister. Lise arkadaşı Berkan ve internete verdiği iş ilanı sayesinde tanıştığı hoş bir kadın olan Deniz ile birlikte bir algoritma geliştirmeye başlarlar. Algoritmanın en önemli özelliği, telefonun kamerasıyla kullanıcıların yüzlerinin üç boyutlu modelini çıkararak eşleştirmede yüz benzerliğini kullanmasıdır. Gülizar adını verdikleri platformla ön yatırım almaya hak kazanırlar.

Geliştirme sürecinde birçok zorlukla karşılaşırlar: derin öğrenme teknolojisiyle oluşturdukları uygulamanın istedikleri gibi çalışabilmesi için sahip olmaları gereken büyük veri ve yeterli işlemci gücü kolay bulunmamaktadır.

Algoritmanın eğitileceği verinin günümüzdeki çiftleri doğru tahmin edip etmeyeceğini görebilmek için bu verilerin, çiftlerin birbirleriyle birlikte olmadan önceki tarihe ait olması ve uygulamanın eşleşme sağlayabilmesi için de kullanıcı sayısının belirli bir büyüklüğe ulaşması gerekmektedir.

Samet’in Deniz’den hoşlanmaya başlaması ancak Deniz’in hiç oralı olmaması da aşk üzerine çalışırken Samet’in kafasını meşgul eder. Yaptığı algoritmanın kendisiyle Deniz’i eşleştirmemesi, ihtimaller listesinde bile yer vermemesi de bu durumu daha kolaylaştırmamaktadır.

Kullanıcı testlerini gerçekleştirdikten sonra platformu genel kullanıma açtıklarında sonuç tam bir başarısızlıktır; ilk günlerde kullanıcı sayısı bir elin parmaklarını geçmez.

Samet’in ev arkadaşı Tuğ, hayatı boyunca para kazandıran bir işte çalışmamış, uzunca süredir doktora öğrenciliğine devam eden şahsına münhasır bir gençtir.

Çocukluğundan beri, diğer hobilerinin yanında, Bonanza isimli yapay zekalı bir asistan geliştirmektedir. Çevrimiçi tüm bilgileri tarayan, konuşulanı anlayarak sesli cevap verebilen Bonanza, Tuğ’un arkadaşı gibidir ve onu kendisi dışında kimsenin kullanmasına izin vermemektedir. 

Samet, tüm tanıtım çabalarına karşın Gülizar’ın kullanıcı sayıları artmadığı için yapay zeka botu Bonanza’dan yardım ister. Çevrimiçi birçok kaynağı tarayan Bonanza, insanların, aşk algoritmasının vaadini gerçekleştirmesine olan inançları bulunmadığı için kullanımın düşük olduğunu ve inandırıcılığı artıracak geliştirmeler yapması gerektiğini söyler.

Bu geliştirmeleri de yapmalarına karşın, sürenin sonuna gelindiğinde ana yatırımı almaya hak kazanamazlar.

Umutsuzlukla geçen birkaç haftanın ardından, uygulamanın kullanımında artış başlar.

Piyasada tutulmaya başlayan e-ticaret sitelerini satın alıp bünyelerine katma stratejisi güden bir Holding de kullanıcıların platforma gösterdiği ilgiyi fark edip Samet’le iletişime geçer.

Holding’in sahibi Gülizar’ı satın almayı ve kendilerine de Holding’te kıdemli bir pozisyonda çalışmayı teklif eder. Oldukça cazip görünen bu teklifi, algoritmalarının aslında daha yüksek bir değerde olduğunu düşündüklerinden reddederler. 

Bir süre sonra, sandıkları gibi kendi uygulamaları daha da değerlenmemiş, rakip çöpçatanlık uygulamaları yaygınlaşmaya başlamıştır. Berkan, Holding’in iş teklifini kabul ederek ekipten ayrılmıştır.

Ön yatırımda aldıkları para bitmiştir ve ev arkadaşı Tuğ ailesinin yanına döneceği için Samet’in kaldığı evi boşaltması gerekmektedir. Deniz, Samet’in duygularına karşılık vermemiştir. Samet’in hayatında hiçbir şey iyi gitmiyor gibi görünmektedir. 

Tuğ evden ayrılırken yapay zeka robotu Bonanza’yı Samet’e bırakmıştır. Samet’in cep bilgisayarına yüklediği oldukça gelişmiş bu botla konuşmalarına şahit olan başka insanlar da onu kullanmak ister.

Bunun üzerine, Gülizar’la yakalayamadığı başarıyı Bonanza’yı genel kullanıma açarak yakalamayı düşünür ve bu defa başarılı olur! Kitap Samet’in, kendi algoritmasını taklit eden rakip uygulamalardan biri sayesinde oldukça beğendiği bir kızla tanışmasıyla son bulur. 

Türkçe bilimkurgu yazını, Bilimkurgu Kulübü, Türkiye Bilişim Derneği’nin öykü yarışması, Yerli Bilimkurgu Yükseliyor dergisi gibi oluşumların uzun zamandır süren çalışmalarının okuyucunun ve öykü yazarlarının bu türe ilgisini artırmaya olan katkılarının yanı sıra, son yıllarda roman türünde de gelişmeye devam ediyor.

Modern tarih boyunca teknolojik gelişmelerin hem habercisi hem yol göstericisi olmuş bilimkurgu türüne yapay zekanın da dahil olması oldukça sevindirici ve ve heyecan verici.

Hem bu alanda çalışan araştırmacılar, hem de genel okuyucu kitlesi için var olan teknolojiyi özümsemek, hayatlarımızın bir parçası haline getirmek ve geleceği bugünden hayal edebilmek için Türkçe bilimkurgu yazınında yapay zekaya dair üretimlerin artarak devam etmesi umuduyla !

Diğer yazılarıma buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar:

Aşk Algoritması, Murat K. Beşiroğlu, İkinci Adam Yayınları, 2018, İstanbul.

Bilimkurgu Yazarı Murat K. Beşiroğlu ile Röportaj, Feza Gezginleri, https://www.youtube.com/watch?v=SvW83P0X5i4

*Tüm görseller Haber Türk web sitesinden alınmıştır. https://www.haberturk.com/ask-algoritmasi-2392873

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *