Robotlar Nikah Şahidi Olabilir Mi ?

Bir akşam internette gezinirken ilginç bir habere denk geldim:

Mini Ada, Nikah Şahidi Oldu ve Göbek Attı’ haber başlığı ve içeriği fazlasıyla dikkatimi çekti. Bu haber bana Isaac Asimov’un ünlü bilimkurgu romanı Ben, Robot’u anımsattı. Kitapta da buna benzer bir olay işlenmişti.

Peki, Robotlar nikah şahidi olabilir miydi ?

Robotların nikah şahidi olup olmamasını tartışmadan önce ele almamız gereken iki husus vardır:

1- Robotların Hukuki Kişilik Sorunu

2- İrade Beyanlarının Esaslılığı

Robotların Hukuki Kişilik Sorunu

Günümüzde robotlar artık fazlasıyla hayatımızın içinde; işyerlerinde,sokaklarda,evimizde ve daha sayısız yerde bizlere yardımcı olmak için çabalıyorlar.Fakat bu çabayı gösterirken onlara nasıl davranmamız gerektiği ve onların davranışları sonucu hukuku nasıl düzenlememiz gerektiği sorunu ortaya çıkıyor.

Robotların hukuki kişiliği konusunda henüz tam bir karar verilmiş değil.Bu konuda tartışmalar hala sürüyor.

Peki bu kavram karmaşası içinde hukukun esas alacağı tanım ne şekilde olmalıdır ?

Robotlar ve Robot Sistemleri

ISO 8373(robotlar ve robotik cihazlar) kapsamında yapılan tanıma göre:

‘’Robot,iki veya daha fazla eksende programlanabilen,belirli bir otonomi seviyesine sahip,amaçlanan görevleri yerine getirebilmek için çevresi içinde hareket eden hareketli mekanizma’’ olarak kabul ediliyor.1

Bu tanımı esas aldığımızda robotun gerçek kişilikten yoksun sadece bir eşya olacağı ortaya çıkar. Fakat hukukçular arasında da herhangi bir görüş birliği olmadığından sadece işlevlerine, yapabildiklerine göre değişken kararlar verilebilir diyen bazı yazarlar da vardır.

Gerçek Kişi nedir ve nasıl kazanılır ?

Gerçek kişi, Türk Kişiler Hukukuna göre şöyle tanımlanır:

Tam doğmak ve sağ olmak şartı ile kişinin anne karnında ölümüne kadar olan süreyi hukuken tanımlayan terime gerçek kişi denir.

 Bu durumda robotları şu anlık gerçek kişi olarak tanımlayabilmemiz pek mümkün görünmüyor. Fakat hukuk güncel meseleleri ele alan bir bilim dalı olduğu için, ileride yeni kişilik formlarının yaratılması da mümkün olacaktır.

İrade Beyanlarının Esaslılığı

İrade beyanı, ’bir sonuca yönelmiş irade açıklaması.’  olarak tanımlanabilir.

İrade beyanı kavramı birçok hukuki ilişkinin kuruluş aşamasında çok önemli bir unsurdur. İrade beyanlarının yeterince açık olmaması gibi durumlarda söz konusu hukuki ilişki bazen doğmamakta bazen de sakat-yetersiz-doğmaktadır.

İrade beyanını  evlilik kurumu içerisinde incelediğimiz zaman,tarafların açık, anlaşılır ve özgürce beyan vermeleri gerekmektedir. Aynı şekilde şahitlerinde bu irade beyanlarının esas olduğu konusunda özgür iradeleri ve ayırt etme güçleri olmalıdır. Aksi takdirde evlilik hükümleri sonuç doğurmaz.

Bir robotun şahitlik yapabilmesi için önce bir kişilik kazanması, ardından ayırt etme gücüne sahip olması gerekiyor. Ancak bu durumlarda şahitliği söz konusu olabilir.

Robotlar henüz tamamen insanüstü bir zekaya sahip değiller.Analitik ve yorumlama zekaları bizden üstün olsa da kararlarını tartma sürecinde henüz tam manasıyla yeterli değiller.

Eğer robotlara bir kişilik verirsek ve irade yeteneklerini kuvvetlendirirsek robotlar için birçok yasal süreçte açılmış olacaktır. Aksi takdirde onlara bir yardımcı olarak bakmaktan öteye gidemeyeceğiz.

Sonuç olarak, robotları iki süzgeçten geçirdik: 1- Kişilik 2-İrade Beyanları

İkisi bakımından da robotlar –şu an için- yetersiz görünüyor.Bu durumda nikah şahitliği şimdilik yapamazlar. Fakat ileride bunu aşabilirler.

Referanslar:

1Çağlar Ersoy-Robotlar,Yapay Zeka ve Hukuk,Onikilevha Yayıncılık

-https://www.webtekno.com/konyali-robot-nikah-sahidi-oldu-h78788.html

-https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf

-https://www.iso.org/standard/55890.html

One thought on “Robotlar Nikah Şahidi Olabilir Mi ?”

  1. Aslıhan says:

    İnsan kıtlığı mı varmış dedirten ilginç bir olaya ilişkin güzel bir yazı olmuş 👏

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *